Khi nhắc đến Nhật Bản, người ta nghĩ ngay đến tinh thần võ sĩ đạo đặc sắc. Cùng với các Samurai dũng mãnh kiên cường, các Ninja bí hiểm với những hình tượng và câu chuyện đã đi vào lịch sử, môn võ Karate đề cao sức mạnh và sự nhanh nhẹn của cơ thể. Môn kiếm đạo Kendo cũng đã thấm nhuần trong tinh thần và cuộc sống của con người Nhật Bản. Theo thời gian, môn Kendo đã ngày càng phát triển, đào tạo ra những võ sĩ đạo, những anh hùng của đất nước. Tạo nên những hình tượng đẹp để cho thế hệ sau noi theo. Nghệ thuật kiếm đạo Nhật Bản Kendo đã trở thành nét văn hóa đặc sắc nổi tiếng trên toàn thế giới.
Nguồn gốc môn Kendo – môn võ sử dụng kiếm tre ở Nhật Bản.
Trước tiên ta cần hiểu Kendo là gì? “Ken”: có nghĩa là kiếm, “Do”: có nghĩa là đạo; Kendo -Kiếm đạo hay Đạo dùng kiếm, là một môn võ thuật đánh kiếm hiện đại của Nhật Bản, phát triển từ các kỹ thuật truyền thống của kiếm sĩ Nhật.
Môn Kendo là một môn được không chỉ mang tính dạy võ thuật mà còn rèn luyện nhân cách thông qua đường kiếm, rèn luyện thân thể - một môn võ đậm tính thể thao.
Môn Kendo có nguồn gốc và lịch sử phát triển lâu đời.
Sau cuộc chiến tranh Onin xảy ra vào nửa cuối thời kỳ Muromachi (1392-1573), Nhật Bản đã rơi vào tình trạng hỗn loạn kéo dài. Chính trong thời kỳ này, các trường dạy Kenjutsu (kỹ thuật kiếm) đã ra đời.
Tiền thân của những người học Kendo là các võ sĩ đạo – Samurai. Do đó, bộ môn võ thuật này được biết đến với tính đối kháng cao. Kiếm thuật truyền thống cổ xưa là kỹ thuật chiến đấu "kiếm Samurai thực thụ" được sử dụng bởi các samurai Nhật Bản cổ đại trong các trận chiến.
Kiếm Nhật có đặc trưng là lưỡi sắc bén và sống lưng hơi cong.
Ta nói rằng kiếm Nhật Bản đã được làm cách đây hơn 1200 năm vào giữa thời Heian. Hình dạng cong được gọi là "Wantou" và hình dạng cao và thấp được gọi là "Shinogi" trên lưỡi kiếm là duy nhất của Nhật Bản, và dần dần để luyện tập cách xử lý kiếm Nhật.
Cách mạng Meiji năm 1868, tầng lớp Samurai bị xóa bỏ, Thiên hoàng ban hành lệnh cấm đeo kiếm, khiến cho Kenjutsu suy tàn nhanh chóng. Tuy nhiên, cuộc kháng cự không thành sau đó của các Samurai đã đem lại sự phục hồi của Kendo trong lực lượng cảnh sát thủ đô.
Sau chiến tranh thế giới thứ 2, Kendo đã bị tạm dừng do sự chiếm đóng của quân đồng minh. Vào năm 1952, khi Liên đoàn Kendo Nhật Bản (All Japan Kendo Federation) được thành lập, Kendo mới được sống lại và tiếp tục phát triển. Ngày nay, Kendo có thể được tìm thấy tại hầu hết khắp các trường học trên đất nước Nhật Bản, đóng vai trò quan trọng trong nền giáo dục. Bên cạnh đó, đây còn là một môn võ được ưa thích và tập luyện bởi mọi lứa tuổi.
Trên tinh thần chiến đấu của các Samurai xưa, và tính chất nguy hiểm khi các võ sĩ rút kiếm được rèn luyện nhanh như tia chớp nên kiếm trong Kendo ngày nay được thay bằng kiếm tre Shinai
Ban đầu, kiếm thuật được thực hành như một môn võ học kiếm thuật để các Samurai có thể xử lý kiếm Nhật trong các trận chiến thực tế. Tuy nhiên, trong thời hiện đại, tinh thần của kiếm đạo như sự tập trung và sự thống nhất tinh thần, được nhấn mạnh, không phải là một môn võ thuật mà nó được phổ biến như một trong những môn thể thao. Đây là một trong những môn võ cổ truyền của Nhật Bản. Trước đây, môn võ thường được các chiến binh và Samurai sử dụng, thì nay nó đã trải qua nhiều thay đổi để phù hợp hơn thời đại.
Trang phục trong thi đấu của môn Kendo.
Kendo được tập luyện với bộ trang phục truyền thống của Nhật Bản (Hakama) bộ giáp bảo vệ cơ thể (Bogu). Bộ võ phục mặc trên người bao gồm một áo khoác (Kendogi hay Keikogi) và một loại quần có dây buộc ở thắt lưng với 2 ống quần rất rộng. Cái khăn bằng cotton (Tenugui ) được quấn quanh đầu trước khi đội Men dùng để thấm mồ hôi trong quá trình tập luyện. Và thường sử dụng một (hoặc đôi khi là hai) thanh kiếm tre Shinai.
Kendogi
Kendogi được làm bằng chất liệu coton nhẹ với lớp bông đệm dày ở giữa hai lớp vải áo giúp bảo vệ cơ thể khỏi các va chạm mạnh. Ngoài ra, lớp đệm dày ở giữa hai lớp vải còn có chức năng giúp thấm hút mồ hôi và tạo cảm giác khô ráo trong quá trình tập luyện. Kendogi nhìn cũng khá rộng, thậm chí hơi lùng thùng giúp cho việc chuyển động tay một cách thoải mái và linh hoat. Ống tay áo bao trùm lấy toàn bộ phần khuỷu tay. Kendogi thường có các màu sắc khác nhau, phổ biến nhất là màu trắng và màu xanh đen.
Hakama
Hakama là tên gọi một loại trang phục truyền thống của Nhật, được phổ biến từ thời các Samurai. Ban đầu Hakama được sử dụng để bảo vệ đôi chân của các Samurai khi cưỡi ngựa qua các bụi cây hay trong quá trình di chuyển khi chiến đấu trên bộ, cũng tương tự như chiếc quần da của các cao bồi Mỹ. Ở Nhật ngày xưa da rất hiếm nên được thay thế bằng vải thô. Ngày nay Hakama được sử dụng chủ yếu trong các lễ hội, các nghi thức trang trọng và trong các môn võ thuật truyền thống như Aikido, Kendo, Kyundo. Hakama thoạt nhìn vẻ bề ngoài trông giống một chiếc váy được xếp li, thế nhưng thực sự nó là một chiếc quần rộng thùng thình được may với hai ống quần khá lớn. Hakama rất phù hợp cho việc tập luyện Kendo bởi nó cho phép không khí được lưu thông tốt xung quanh chân và các bộ phận cơ thể dưới thấp, hơn nữa nó cho phép việc di chuyển của đôi chân được thoải mái.
Về mặt thiết kế, Hakama có 7 nếp gấp (5 trước, 2 sau) tượng trưng cho 7 tính cách của người võ sĩ:
Yuki (courage, valor, bravery ): Lòng quả cảm, dũng cảm, tính gan dạ
Jin (humanity, charity, benevolence) : Lòng nhân ái, khoan dung và độ lượng
Gi (justice, righteousness, integrity) : Sự công bằng, ngay thẳng và chính trực
Rei (etiquette, courtesy, civility (obedience): Nghi lễ, sự lịch thiệp, lễ độ (sự phục tùng). Rei còn có nghĩa là cúi chào.
Makoto (sincerity, honesty): Lòng thành thật, trung thực
Chugi (loyalty, fidelity, devotion ): Sự trung thành và tận tụy
Meiyo (honor, dignity, prestige): Danh dự, vinh quang, phẩm giá, lòng tự trọng và uy tín
Dụng cụ luyện tập môn kiếm đạo Kendo
Cùng với bộ võ phục truyền thống thanh kiếm tre Shinai được dùng thay thế cho thanh kiếm Nhật Katana trong tập luyện và nó được làm từ bốn thanh tre ghép lại, giữ chặt với nhau bằng các miếng da.
Kiếm tre Shinai:
Dụng cụ chủ yếu của bộ môn Kiếm đạo là kiếm tre Shinai, được làm từ thanh tre và da ghép lại. Từ ngữ "Shinai" xuất phát từ Shinau, có nghĩa là uốn cong, ban đầu là một phần của Shinai-take (tre dẻo). Chữ Hán cũng có hình thể biểu tượng cho thanh kiếm, phản ánh cách sử dụng cụ thể của từ này trong Kiếm đạo. Sức mềm dẻo, đàn hồi của tre giúp lực tác động thông qua cú đánh được hấp thụ đáng kể, giảm thiệt hại cho đối phương.
Bộ phận của kiếm tre Shinai gồm có: Tsuka (chuôi kiếm) và Tsuba (kiếm cách) kết nối bốn thanh tre, được cố định bằng các phụ kiện từ da và sợi dây buộc lại. Dây buộc Nakayui được buộc ở đoạn giữa 2/3 thân kiếm, vừa kết nối các thanh tre vừa tạo điểm nhấn cho kiếm. Phần đầu được cố định bằng nắp cao su, gọi là "Saki-gawa".
Kích thước của kiếm tre Shinai được Liên đoàn Kiếm đạo Quốc tế quy định cho các cuộc thi, có sự khác nhau tùy thuộc vào độ tuổi, cân nặng và chiều cao của người luyện kiếm.
Những dụng cụ chính khác bao gồm:
Men : mũ bảo hộ.
Kote : găng tay bảo hộ.
Do : giáp ngực.
Tare : giáp bảo vệ vùng thắt lưng và hông.
Trong quá trình tập luyện môn kiếm đạo sẽ gây ra tiếng ồn so với những môn thể thao võ thuật khác. Môn kendo sử dụng tiếng thét ( Kiai) để biểu lộ tinh thần thi đầu và đe dọa đối phương. Đồng thời sử dụng các bước dậm chân ( Fumikomi-ashi) để tăng sức mạnh đòn đánh.
Hệ thống kỹ thuật của Kendo gồm 4 đòn đánh cơ bản: Men, Kote, Do và Tsuki.
Men: là đòn đánh vào đầu đối phương.
Kote: là đòn đánh vào cổ tay (chủ yếu là tay phải) của đối phương.
Do: là đòn đánh vào hai bên sườn của đối phương.
Tsuki: là đòn đánh nâng cao Kendoka dùng kiếm đâm thẳng vào cổ họng của đối phương.
Trong dó, Men là đòn đánh quan trọng nhất và được sử dụng nhiều nhất kể cả trong tập luyện và thi đấu.
Năm đức tính quan trọng của một Kendoka (người luyện tập Kendo) Nhật Bản.
Nhân đức: Làm việc thiện, tự cảm hóa bản thân và cảm hóa người khác bằng tấm lòng nhân hậu
Công bằng chính trực: Luôn đứng ra bênh vực kẻ yếu, kẻ cô thế, bảo vệ lẽ phải, công bằng
Tư cách cao thượng: Không nên có những hận thù nhỏ nhen trong bản thân, luôn giữ cho mình một tâm hồn và nhân cách cao thượng
Trí tuệ minh mẫn: Phải phân biệt được thật giả trắng đen, đồng thời hướng đến những điều tốt đẹp ở đời
Trung tín: Đặt lòng trung thành lên hàng đầu với những mục tiêu cao cả, tuân theo đạo lý đồng thời phải giữ chữ tín cho bản thân trong đời sống
Những điểm thú vị trong môn võ Kendo.
Về cơ bản, kiếm đạo được thể hiện trong 4 chữ: Khí, Kiếm, Thể, Nhất. Khí là khí công, kiếm là vũ khí, thể là thể lực và nhất là hợp nhất. Luyện Kendo phải làm sao cho chân khí nhập vào kiếm, phối hợp với sức mạnh cơ thể để những uy lực đó trở thành một.
Kendo không có đẳng cấp đai đen đai nâu như các môn võ khác. Chỉ khi nào võ sĩ Kendo vung kiếm, nghe tiếng gió của kiếm lướt đi, thì người trong nghề mới biết trình độ của võ sĩ ấy. Càng ở đẳng cấp cao, các võ sĩ Kendo càng thủ thế lâu và lặng lẽ. Đường kiếm chỉ vung lên trong tích tắc, và đó là đường kiếm quyết định trận đấu. Võ sĩ Kendo phải học suốt đời cho đường kiếm luôn “nhanh hơn”.
Triết lý sâu xa của Kendo là gì?
Kendo chứa đựng sự uyên bác của triết học phương Đông. Nó nhấn mạnh sự nhất quán của khí, kiếm và thân. Nó sử dụng hãm tĩnh, phản ứng liên tục với những thay đổi, phát triển muộn, chiến thắng yếu, mềm mạnh, v.v. Nó có thể được sử dụng trong kiếm đạo. Người chơi phải cảm nhận điều đó. Kendo cũng đề cao sức mạnh tinh thần, thông qua đó, bạn có thể rèn luyện khả năng đối phó với khủng hoảng bằng sự bình tĩnh và điềm tĩnh.
Ngày nay, Kendo đã trở thành môn thể thao mang tính đối kháng cao không chỉ nổi tiếng ở Nhật Bản mà còn nổi tiếng khắp thế giới bởi tinh thần thượng võ sâu sắc, rèn luyện nhân cách khí phách cao thượng trọng danh dự của người cầm kiếm. Luyện Kendo, võ sĩ không chỉ rèn cho bản thân được thể lực mà cả sức mạnh tiềm ẩn trong tâm hồn, ý chí mạnh mẽ trong chiến đấu hết mình. Tất cả được người dân Nhật Bản kế thừa, gìn giữ, phát huy của tinh hoa võ thuật của cha ông, trở thành biểu tượng văn hóa đặc sắc của xứ sở Mặt trời moc.
